Wat is een goede leeftijd om kittens te laten verhuizen naar hun nieuwe eigenaar?
 | Wat is een goede leeftijd om kittens te laten verhuizen naar hun nieuwe eigenaar? | |
Wat is een goede leeftijd om kittens te laten verhuizen naar hun nieuwe eigenaar?
Door Marcellina Stolting, Het Kattengedragsadviesbureau
In dit artikel worden een aantal stellingen naar voren gebracht, waarop diverse (ervarings-) deskundigen een reactie geven. Mocht u ook een reactie willen geven op deze stellingen, dan nodig ik u graag uit om uw reactie te mailen naar info@kattengedragstherapie.nl of te posten naar Postbus 15849, 1001 NH Amsterdam.
De basis stelling:
Kittens zouden pas op zijn vroegst met 12 weken mogen verhuizen. Dit stelt Dr. Betsy Arnold, ex-fokker van Siamezen en kattendierenarts in New York. Deze stelling ga ik in dit artikel nader uitwerken en ik heb diverse deskundigen om een reactie op deze stelling gevraagd: fokkers, maar ook een dierenarts en kattengedragsdeskundigen.
Kittens kunnen permanent beschadigd raken door ze vroeg bij de moeder vandaan te halen. In de kittenperiode zijn ervaringen cruciale mentale, emotionele en ontwikkelingsmijlpalen, dat een kitten ervaart tussen de 6 e en 12 e week. Door het kitten te scheiden van zijn moeder, nestgenoten en vertrouwde omgeving op die leeftijd kan dit leiden tot overdreven angst, stress en uiteindelijk ook serieuze medische problemen en uiteindelijk zelfs de dood tot gevolg hebben. (Zo blijkt ook uit diverse studies, o.a. gedaan zijn door Seitz al in 1959.)
De problemen van vroege scheiding.
Bezorgdheid bestaat er t.a.v. de relatie tussen het immuunsysteem en vroege scheiding van moederpoes en kitten. Het immuunsysteem is tussen de 8 en 12 weken sterk in ontwikkeling. De immuniteit door de moeder neemt af en die door de vaccinatie begint net. In deze periode zijn de kittens vatbaarder voor ziektes, zoals luchtwegproblemen en diarree. De stress die veroorzaakt wordt door een verhuizing en de blootstelling aan andere bacteriën maken het kitten vatbaarder voor ziektes. Susan Geren, een Perzen fokker, heeft met veel kittenkopers in Florida gesproken. Daar is de minimumleeftijd voor verkoop 8 weken. Een overweldigende meerderheid van hen had gezondheidsproblemen met hun net aangeschafte baby’s, waarschijnlijk mede veroorzaakt door de stress gescheiden te zijn van de moeder en nestgenootjes op zo’n jonge leeftijd. *Een Nederlandse Thai fokker herkent dit: “Mijn ervaring is dat vroege uithuisplaatsing problemen kan geven. Dat ik het door omstandigheden 2 keer heb gedaan, en nooit meer zal doen,” stelt Vikke Baljet van Cattery van Mens uit Haarlem. “De eerste keer dat ik kittens eerder heb weggedaan (wegens ziekenhuisopname) was met 8 weken. De tweede maal ging om 1 kitten dat naar een vriend ging. Om de lieve vrede te bewaren heb ik het toegelaten. De poes is lief, echter totaal onopgevoed (ligt ook aan hem), maar heeft bijvoorbeeld totaal geen bijtgrens. Recent is een kitten naar mijn moeder (gepensioneerd dierenarts) gegaan met 14 weken en zij was helemaal verbaasd hoe zelfstandig en niet-problematisch (eten, naar de bak) het gaat. Vroeger gingen de kittens (toen Siamezen, nu genaamd Thai), die mijn ouders fokten altijd met 6-8 weken weg. Soms belden mensen na 17-20 jaar terug om weer zo'n kat. Echter bijvoorbeeld een kat, die naar de buren is gegaan had ook geen bijtgrens. Ik heb alleen ervaring met Siamees, Thai, Burmees, Tonkanees. Aan de andere kant heb ik mijn halve leven in de dierenartsenpraktijk van mijn ouders rondgelopen. HTK-katten (red: huis, tuin en keukenkatten/rasloze katten) zoals een vriendin van me recent heeft genomen, lijken wat eerder weg te kunnen en zeker qua gewicht. Jammer genoeg zijn sommigen meer geïnteresseerd in geld dan in een gezond en goed gesocialiseerd kitten.” volgens cattery van Mens.
Wanneer is een kitten klaar om zijn moeder te verlaten?
Dit kan van kitten tot kitten verschillen, en ook van ras tot ras. Sommige katten zijn nog niet groot genoeg om al op zichzelf te gaan en hebben gewoon wat meer tijd bij hun moeder nodig. Soms ervaren fokkers dat hun kitten beter nog wat aan kan komen voor het optimaal gevaccineerd kan worden, dit is weer per ras verschillend. Marcellina Stolting, kattengedragstherapeut en brits korthaar fokster ervaart dit zelf: “Kittens uit mijn cattery zijn niet altijd al met 13 weken klaar om bij mams weg te gaan, ik hou kittens dan ook aan tot ik van mening ben dat zij echt aan een nieuwe uitdaging toe zijn. Soms is dat pas met 4 of 5 maanden.” Uit gezondheidsoogpunt bezien kan het handiger zijn de kittens aan huis te laten vaccineren. Het is raadzaam te oefenen in het ter hand nemen, reizen en dierenarts bezoek. Niet alleen fysiek, maar ook psychologisch moet een kitten aan verhuizing toe zijn. Hier wringt nu net de schoen: fokkers hebben wel vaak ervaring met en liefde voor katten, maar soms wordt het gedrag van de kat niet goed geïnterpreteerd. M.n. bij kittens kan dit later voor problemen zorgen. Dit gebeurt echter niet alleen bij fokkers, maar ook bij asiels, e.d. Er is een gat tussen wat fokkers, wetenschappers, dierenartsen en anderen het goede moment vinden voor een kitten om van de moeder te scheiden. Gaat het om wetenschap of gaat het om inzicht? Of beiden?
Kattengedragstherapeute Sonja van den End (www.gedragsadviesbureau.nl ) heeft haar casussen geanalyseerd: “Als gedragstherapeute voor katten kom ik regelmatig op consult voor katten met probleemgedrag gerelateerd aan de socialisatie periode. Uit een eigen onderzoek onder de door mij geconsulteerde katten de laatste 3 jaar, bleken 12,4 % van de katten te vroeg (vóór de 7 weken) uit het nest te zijn gehaald en een daaraan gerelateerd probleem gedrag te hebben. Al deze katten hadden geen grenzen in hun omgang met hun eigenaar en of soortgenoten. Dit leidde veelal tot spelagressie en of redirectie agressie (red: omgerichte agressie) naar soortgenoten en of eigenaar. De frustratie die de katten op deden als ze geen controle hadden op hun omgeving was bij al deze katten aanwezig en leidde tot asociaal gedrag. Deze cijfers onderbouwen voor mij de theorie dat plaatsing op te jonge leeftijd een grote kans geven op probleem gedrag en dus aantasting van het welzijn van het dier. Mijn advies is wel goed te kijken naar elke individuele situatie, indien een fokker niet in staat is de socialisatie goed te begeleiden, dient het dier eerder geplaatst te worden bij een gemotiveerde nieuwe eigenaar. Bij een fokker die zich goed bekommert om de socialisatie is het beter niet te plaatsen voor de 12 weken.” De fokster Maggie Ruitenberg van Cattery KhaiMuk ( http://www.KhaiMuk.nl Mandarins en Balinezen) stelt: “Een kitten hoort, om een uitgebalanceerde kat te worden, naast de socialisatie door de mensen een kattenopvoeding te krijgen als kitten en wie kan dat nou beter doen dan zijn eigen moeder? Je stuurt je eigen kinderen toch ook niet de deur uit om op kamers te gaan op hun 8 e, omdat ze zelfstandig naar de wc kunnen en zelfstandig kunnen lopen?”. Hoeveel is de intrinsieke waarde van een dier nog waard, als een kitten vaak gratis weggegeven wordt met 6 weken???
Eet- en onzindelijkheidsproblemen.
Spenen is geen gebeurtenis, het is een proces: en wel een uiterst belangrijk proces voor het kitten. Het is niet zo dat een kitten ineens vast voedsel eet. Het eet wat, drinkt bij de moeder, eet wat, drinkt wat enz. Op den duur eten ze meer dan ze bij de moeder drinken. Dat gebeurt pas tegen de 6 á 8 weken. Moederpoezen stoppen op een bepaald moment met het zogen, vaak tussen de 8 en 12 weken. Hoewel nogal wat moederpoezen ook wel tot 5 maanden zogen, zo blijkt uit de reacties die in Nederland op diverse kattenshows bij fokkers gepolst zijn. De vraag was: hoe lang zoogt een kitten bij moederpoes als je het kitten aanhoudt? Uit onderzoek bij “vrij levende katten” blijkt dat ze hun kittens vaak zogen tot 6 maanden en pas tot het weren van het kitten overgaan met 1,5 jaar: het moment dat het kitten sociaal volwassen begint te worden. Dit speenproces is erg belangrijk: het leert het kitten op een positieve manier omgaan met de weigering van borstvoeding aan het kitten, terwijl het kitten wil zogen, en zo leert het kitten om te gaan met frustratie. Kittens die deze les niet leren kunnen gedragsproblemen ontwikkelen. Spenen houdt niet simpelweg in dat een kitten al vast voedsel tot zich neemt. Het is een periode dat het kitten onafhankelijk van zijn moeder begint te worden. Het is belangrijk dat dit proces geleidelijk verloopt. Als het kitten nog niet helemaal onafhankelijk is, kun je dat merken als het kitten (net bij zijn nieuwe baasje ingetrokken) om zijn moeder gaat miauwen. Het komt vaak voor bij te jonge kittens die al bij hun moeder weg zijn, dat ze slecht eten en zindelijkheidsproblemen hebben. Echter de wijze waarop een kitten wordt voorbereid op de traumatische ervaring van scheiding van moeder en nestgenootjes kan ondersteunend zijn in deze periode van gemis aan vertrouwde geuren en katten.
Vaak zijn kittens van 6-8 weken nog niet zo consequent in het gebruik van de kattenbak. Diarree kan ontstaan door verandering van dieet en stress dat samengaat met de verhuizing. Diarree kan levensbedreigend zijn voor een jong kitten! Ernstig vochttekort en een snelle gewichtsafname kan een serieus probleem zijn met zo’n klein lijfje.
Suzan Meijer van Cattery Silfescian (www.silfescian.nl) herkent dit : “: “Katten die te jong uit het nest zijn gehaald en daarna geen of te weinig omgang met een kat hebben, raken te mensgericht met allerlei gedragsproblemen tot gevolg: zoals nooit meer met een kat kunnen leren omgaan, of wat door het ontbreken van deze mogelijkheid tot neurotisch gedrag leidt. Dit gedrag kan variëren van onzindelijkheidsproblemen en agressie tot angst, terwijl ook gezondheids- en/of allergieproblemen zich kunnen voordoen, doordat de stress het immuunsysteem verzwakt.” (Zoals eerder gebleken is uit onderzoek o.a. ook bij mensen).
Problemen t.a.v. socialisatie en gedrag.
Mensen hebben liever een jonger kitten omdat ze bang zijn dat het kitten geen band meer met hen zal krijgen als het ouder is. Dit is simpelweg niet waar! Oudere kittens kunnen ook een sterke band met mensen aangaan. Katten hoeven niet zoals honden een plek in de roedel te krijgen. Deze mythe dient ontrafeld te worden, zodat kittens de gelegenheid krijgen te leren van hun moeders, en zo gezond en stressvrij als maar mogelijk zullen zijn als ze eenmaal verhuizen naar hun nieuwe huis. Het is waar dat kittens die al jong gescheiden worden, een surrogaatmoeder band aangaan met hun nieuwe baasje. Dit lijkt schattig, maar het is ongezond en pathologisch. Deze kittens zuigen vaak op dekens, kleding, knoopjes, oorlelletjes of zichzelf. Zij kunnen zodanig afhankelijk worden van mensen dat ze angstig worden of neurotisch als ze alleen gelaten worden. Ze verstoppen zich of vluchten weg van onbekende mensen. Vaker echter, leren katten die socialisatiedeprivatie hebben, niet om te gaan met andere katten. Dat maakt dat ze bijzonder ongeschikt zijn als huisdieren in een huishouden met meerdere katten. Cattery Silfescian (Abessijnen en Somali’s) stelt: Vooral tot de zevende levensweek zou een kitten extra gevoelig zijn om ingeprent te worden voor de ervaringen waar hij later ook mee te maken krijgt: kinderen, mannen, plotselinge geluiden, muziek, vallende voorwerpen, kortom het normale huiskamerleven, maar ook het eerste autoritje, al is het maar een blokje om. Er zijn helaas wel uitzonderingen: als er sprake is van kooihouderij, schuurleven, gebrek aan socialisering, overbevolking, geen nestgenoten en een moederpoes die er de brui aan gegeven heeft etc. dan kan het soms verstandig zijn het kitten er wel weg te halen, maar dan moet de nieuwe eigenaar er alles aan doen om het kitten plaatsvervangend te socialiseren en op te voeden. Wat absoluut een must is, is de aanwezigheid van één of meer sociale katten als pleegouder en nestgenoot en alles wat een goede fokker ook doet: wennen aan huiskamer leven, af en toe bewust harde geluiden maken, voldoende volwassenen en kinderen over de vloer, wennen aan autorijden.
De socialisatie van kittens ligt tussen de 3 e/4 e en de 14 e week. Kittens leren hun wereld te verkennen in die periode, onder de geruststellende begeleiding van hun moeder en nestgenootjes. Tussen de 8 e /9 e en 14 e week leren ze van hun moeder en nestgenootjes hoe om te gaan met andere katten. Ze leren katten lichaamstaal te herkennen en te interpreteren. Een kat die deze belangrijke sociale ontwikkeling mist, kan letterlijk niet leren hoe met andere katten te communiceren. Gedurende deze periode moet het kitten op positieve wijze blootgesteld worden aan meerdere mensen, zodat het niet bang zal zijn voor verschillende soorten mensen. Ineke Blokker: “Voor mij is het duidelijk dat kittens niet voor de twaalf weken van de moeder en nest gescheiden moeten worden. Een aantal jaren geleden was de norm bij tien weken, volgens de rasverenigingen. Mijn kittens gingen toen met 10 weken naar de nieuwe eigenaren. Maar ik heb gemerkt dat de twee weken daarna veel goed doen aan het sociale gedrag van een kitten. Nestbroertjes/zusjes die met elkaar spelen ontwikkelen een soort code met spelen tot hoever ze kunnen gaan of hoe hard ze kunnen bijten tijdens het spelen. De moeder en andere katten en huisgenoten geven een soort opvoedingsles die ze in hun latere leven bij blijven. Daar hoort ook het "zichzelf vermaken" bij en het niet constant lastigvallen met hun onuitputtelijke energie. Het huiselijk leven met soms veel lawaai en bezoek kunnen ze rustig vanuit hun vertrouwde omgeving bewust worden en worden veel minder schrikkerig en angstig naar vreemde mensen of dieren. Ik denk wel dat bepaalde rassen eerder of juist later toe zijn aan het verlaten van het nestje. Het lijkt me een beetje samen te hangen met het gewicht van een kitten. Ik heb een nestje gehad die tijdens de nestperiode ziek is geweest (diarree) en daardoor met 12 weken nauwelijks 1000 gram was en het leek mij dat hierdoor ook hun geestelijke groei was gestagneerd. Wij zeggen vaak tegen elkaar dat je kunt zien aan de moeder wanneer het tijd is dat de kittens vertrekken. De moeder begint mopperig te doen tegen haar kleintjes, ze mogen nauwelijks meer drinken bij haar en de kittens beginnen allerlei ondeugende streken uit te halen. Tijd voor meer ruimte en nieuwe uitdagingen. En die tijd ligt minimaal rond de twaalf weken is mijn idee,” aldus de Thai fokster Ineke Blokker van cattery Cascabel. “Van dag 1 heb ik de kittens in handen en ze staan van dag 1 in de huiskamer, waar ik er uren bij zit te kijken. Wij hebben geen kinderen, maar van een week of zes af vraag ik de nieuwe eigenaren op bezoek te komen, liefst met kinderen die dan heerlijk met ze spelen gedurende hun bezoek
(zie foto). Verder groeien ze op met de stofzuiger, radio en TV en de andere katten.
Vaak hoor ik dat fokkers de kittens de eerste vier tot zes weken apart hebben, voor hun rust? Iets wat me altijd verwonderd heeft en ik probeer beginnende fokkers te overtuigen hetzelfde te doen als ik en dat geeft goede reacties van hun kant.” aldus Blokker.
Onjuiste vroege socialisatie is de reden waarom sommige katten bang zijn voor mannen, mensen met een bril, of andere eigenaardigheden. Een Manx fokker uit Amerika die geconfronteerd werd met een moederpoes die vanaf dat de kittens drie weken waren niet meer in staat was voor ze te zorgen, vertelt: ‘’Deze kittens waren bijtertjes, nou ja, eigenlijk zuigelingen. Ze wilden op vingers kauwen en wilden continu aandacht hebben. Ze hielden er van op mijn haar te kauwen. Ze likten en kauwden op mijn kleding. Ze waren sterk oraal gericht en waren duidelijk ongelukkig als ze alleen werden gelaten. Mijn meeste kittens konden zichzelf prima vermaken, behalve dit drietal. Ze leerden lastig zindelijk worden en vonden de vloer een prima plek om neer te hurken. Blijkbaar was ik geen goede ‘’moederpoes’’. Een Abessijnen fokster had een vergelijkbare ervaring. ‘’In een geval nam ik 2 weeskittens op die met een spuitje gevoerd moesten worden, omdat ze nog zo jong waren. Dat waren geen gemakkelijke kittens. Ze waren jaloers en onzeker, en toonden die onzekerheid door ongewenste plekken tot toilet te maken, ze krabden en bliezen naar vreemden. Ik denk dat als deze kittens geboren waren in een veiligere omgeving en langer door hun moeder verzorgd konden worden, ze beter emotioneel voorbereid zouden zijn op hun nieuwe huis. Kittens leren immers van hun moeder, nestgenootjes en hun omgeving.’’ Kittens moeten bij hun moeder en nestgenootjes zijn om belangrijke levenslessen te leren. Lessen die hen tot gelukkige, gezonde kittens maken, zodat ze vol vertrouwen zijn. Een Siamezen fokster verteld: ‘’Ik zag kittens die te jong bij hun moeder vandaan gingen neurotische kledingkauwers worden. Kittens moeten niet alleen bij hun moeder, maar ook bij hun broertjes en zusjes zijn. Zij leren acceptabel speelgedrag van hun moeder, maar ook van hun nestgenootjes. Kittens die te jong bij hun moeder worden weggehaald, zijn niet zo tolerant en zeker van zichzelf als oudere kittens.
Het kitten met 12/13 weken.
Met 12 weken zijn veel kittens gespeend, of tenminste bijna, ze hebben een adequate socialisatie achter de rug bij hun moeder, broertjes en zusjes, ze hebben alle vaccinaties achter de rug en ze zijn door de kritieke immuunsysteem ‘’kick-over’’ periode heen gekomen. Aldus voldoende ter hand genomen en gesocialiseerd op mensen, hebben deze kittens geleerd om hun wereld vol vertrouwen tegemoet te zien, dit zal hun leven vergemakkelijken. Saskia Stibbe, dierenarts van Dierenkliniek De Mare te Leiden, ent meestal op 12 en 15 weken,een enkele keer op 9 en 12 weken, dat is afhankelijk van de situatie en conditie van het kitten. Dus als ze op 12 of 13 weken verhuizen,moeten ze bij de nieuwe eigenaar nog een keer geënt worden als het kitten gewend is en alles goed blijkt te zijn.
Het is belangrijk om dit voor ogen te houden: het welzijn van het kitten nu en in de toekomst zou de drijfveer moeten zijn om te beslissen over de leeftijd het kitten te plaatsen, niet de financiën, of de eenvoudige wens een jonger kitten te hebben om wat voor reden dan ook. De kittentijd is van voorbijgaande aard. Een kitten heb je slechts kort, maar de volwassen kat kan de komende jaren bij je zijn. Je kunt het persoonlijk een teleurstelling vinden om ’n kitten 1 of 2 maandjes extra te gunnen bij zijn moeder, indien je hoopte hem eerder te kunnen krijgen. Echter: het maakt een wereld van verschil voor de mentale, emotionele en fysieke gezondheid van het kitten voor diens verdere leven. Als je een huisdier uit het asiel haalt, heb je niet altijd de keus. Als je een kitten neemt via een kennis of fokker, sta er dan op dat het kitten MINIMAAL 12 weken bij de moeder blijft, in het belang van het kitten. Langer mag, graag zelfs! Uiteindelijk heb je een gezonder, gelukkiger en beter gesocialiseerde kattenvriend/in!
Mocht u persoonlijk meer informatie willen van de cattery’s of deskundigen die in dit artikel genoemd worden, dan verzoek ik u te mailen naar info@kattengedragstherapie.nl
Meer informatie is te vinden op de website www.kattengedragstherapie.
Reactie na publicatie: kittens die nog zogen kunnen beter niet gescheiden worden van de moeder, als daar geen zeer dwingende reden voor is. Het is schadelijk voor de ontwikkeling van een kitten om die vroeg in de zoogperiode te scheiden van de moeder. Kittens drinken vaak zelfs met 6 maanden nog graag bij de moeder. In de "natuur" blijven poezen levenslang bij de moeder wonen en de katers in elke geval tot aan de pubertijd, of daarna. Afhankelijk van de hoeveelheid voedsel. Het is beter om kittens 16 weken bij de moeder te laten, omdat het vroegste moment waarop kittens en moeder in de "natuur" uit elkaar kunnen gaan, pas dan is. Nooit eerder!
Het KGC
